Một Số Đặc Sản Nổi Tiếng tại Bắc Giang

Bún Đa Mai

Người Bắc Giang đến nay vẫn lưu truyền câu vè “Bún Đa Mai, vai làng Đò, giò làng Thương, tương làng Bún…” Bún Đa Mai là sản phẩm bún nổi tiếng từ lâu đời, được làm ở xã Đa Mai thuộc thành phố Bắc Giang, có sợi dẻo, ăn mát, để cả ngày không chua lại trắng muốt như bột lọc.

Bún rối Đa Mai (ảnh internet)

Nghề làm bún ở Đa Mai xuất hiện tương đối sớm (khoảng 400 năm trước), là một trong bốn làng nghề làm bún cổ xưa của miền Bắc. Làm bún là một nghề lắm công phu và cũng vô cùng nặng nhọc. Để làm ra một sản phẩm bún đã khó, nhưng để có một sản phẩm bún đạt tiêu chuẩn và có chỗ đứng trong thị trường như bún Đa Mai thì đòi hỏi nhiều công sức và đôi bàn tay khéo léo. Quy trình làm bún trải qua nhiều công đoạn: Gạo đem ngâm với nước ủ chua từ hai đến ba ngày, sau đó đem xay hoặc nghiền thành bột nhỏ mịn rồi đem lọc tách nước. Bột mịn được vo viên thành từng quả to vừa phải rồi cho vào nồi luộc chín tới 1/4 quả, sau đó cho vào cối giã để tạo độ dẻo. Quả bún lấy ra cho vào chậu sành nhào thật kỹ, rồi đem lọc lại và chỉ lấy phần bột nhuyễn cho vào khuôn ép để trên nồi nước đã đun sôi, các sợi bún sẽ chảy xuống nồi. Khi các sợi bún nổi lên là chín, vớt ra đem thả vào nước sôi để nguội khoảng 25 độ rồi dỡ ra để nguội.

Bún Đa Mai có 4 sản phẩm chính: bún rối, bún vẩy ốc, bún con ba, bún vẩy (còn gọi là bún lá). Bún vẩy ốc và bún con ba thường chỉ được chế biến khi dân làng có hội hè, hoặc có người đặt riêng. Bún rối và bún lá là những sản phẩm luôn luôn được chế biến và tiêu thụ hàng ngày. Bún là món ăn dân dã thích hợp với khẩu vị của nhiều người; có nhiều món ẩm thực từ bún vô cùng hấp dẫn như: bún riêu cua, bún ốc, bún cá, bún ngan, bún vịt, bún măng, bún chân giò, bún chả, bún chấm nước mắm cà cuống, bún chấm mắm tôm, bún đậu, bún nem, nộm bún

Mỗi loại bún kể trên cũng được kết hợp với từng món sao cho phù hợp; ví dụ như: bún rối thì được chế biến trong món bún có chan nước, như: bún cá, bún cua, bún ốc, bún bò, bún măng… Bún chả không chan nước nhưng cũng dùng bún rối. Bún vẩy ốc, bún lá lại được kết hợp với những món không chan nước như bún chấm mắm tôm, bún chấm cà cuống, bún đậu chấm mắm tôm, bún nem chấm nước mắm. Với loại hình ẩm thực này, từng con bún sẽ được cắt nhỏ đặt lên đĩa, khi ăn thực khách sẽ lấy đũa gắp bún và chấm vào nước chấm, kết hợp với các món như đậu rán, nem rán hoặc chỉ ăn bún không chấm với nước mắm cà cuống, mắm tôm, tuỳ vào khẩu vị và lựa chọn của mỗi người…

Vải thiều Lục Ngạn

Vải thiều Lục Ngạn được bày bán (ảnh internet)

Trong số các sản vật nổi tiếng của Bắc Giang, không thể không nhắc tới vải thiều, đặc biệt là vải thiều Lục Ngạn.

Vải thiều được trồng ở Lục Ngạn khoảng vào những năm 90 của thế kỷ trước bởi những người nông dân quê gốc Hải Dương. Với đức tính cần mẫn, hay lam hay làm, người dân Lục Ngạn đã biến những vùng đồi khô cằn trước đây thành những đồi vải bạt ngàn. Cây vải ở Thanh Hà vốn đã thơm ngon nổi tiếng lại được trồng ở vùng đồi đất đỏ pha lẫn sỏi cùng với khí hậu ôn hoà của Lục Ngạn đã tạo ra một thứ quả ngọt thơm lành thậm chí còn thơm ngọt, đậm đà hơn cả nơi nó đã được sinh ra và dành được rất nhiều cảm tình của người sành hoa quả cả trong và ngoài nước. Quả vải thiều Lục Ngạn có đặc điểm khi chín có màu đỏ, vỏ mỏng, hạt nhỏ, cùi dày khi ăn có vị ngọt đậm khiến người ăn cứ muốn thưởng thức thêm.

Vải thiều còn làm nên nhiều vị thuốc tốt cho sức khoẻ như: chữa tiêu chảy, viêm miệng, mụn nhọt, đau răng, làm đẹp da…Hiện nay Vải thiều Lục Ngạn không chỉ được người dân trong nước ưa chuộng mà còn xuất sang thị trường nước ngoài như Châu Âu, Trung Quốc.

Mỳ Chũ (Lục Ngạn)

Được sản xuất từ làng nghề Thủ Dương, Nam Dương, trải qua nhiều thế hệ cha truyền con nối, mỳ Chũ đã trở thành đặc sản mang hương vị quê nhà không thể quên được của mỗi người con đất Bắc khi đi xa.

Mỳ Chũ đang được phơi khô (ảnh internet)

Mỳ Chũ được chế biến từ hạt gạo Bao Thai Hồng trồng trên vùng đất đồi Chũ. Có lẽ chính vì những cây lúa chắt chiu dinh dưỡng rồi hình thành bông từ mảnh đất đồi sỏi đá, cằn cỗi nơi đây, mà sợi mỳ Chũ mang một hương vị không thể nào lẫn được; từng sợi mỳ mang lại cảm giác dẻo dai, đậm đà, ngọt bùi nơi đầu lưỡi.

Quá trình làm mỳ được thực hiện công phu, cẩn thận. Những hạt gạo được nhặt sạch, vo kỹ rồi ngâm trong nước khoảng 8 tiếng, sau đó bỏ ra xay nhuyễn thành một thứ bột trắng tinh, sánh và dẻo, được lọc đi lọc lại nhiều lần rồi ủ qua một đêm. Sáng hôm sau những người thợ mới hoàn tất quy trình làm mỳ. Bột đã ủ được đem tráng bánh, bóc bánh đóng vào khuôn, đem phơi và cắt thành sợi mỳ đều đặn.

Đây là một món ẩm thực bình dân, có thể chế biến thành nhiều món khác nhau, có thể được nhúng để ăn lẩu trong những ngày mùa đông giá lạnh, hay đơn giản chỉ là một đĩa mỳ xào, một bát phở để cho gia đình, bạn bè hoặc tự mình thưởng thức. Dù có chế biến như thế nào thì mỳ Chũ vẫn giữ được hương vị riêng và có thể làm vừa lòng bất kỳ vị thực khách khó tính nào.